Thursday, May 31, 2018

Preševo kao naselje je veoma starog datuma. Najstariji tragovi materijalne kulture
datiraju od perioda starog neolita. Još u periodu pre nastupa Turske vladavine, Preševo je bilo sedište oblasti Moravice, te 1489.postaje sedište Vilajet.,
Period od 1878-1912.godine predstavlja period najvećeg prosperiteta Preševa kao sedišta Kaze, kao deo Prištinskog Sandžaka Kosovskog Vilajeta. U periodu od 1912. Preševo i dalje zadržava svoje mesto kao centar regiona (kao srez), dok od 1947.godine, vreme premeštanja Preševske adminstracije pod Bujanovcem. To je vreme degradacije Preševa kao regionalnog centra.Uvodjenjem višepartijskog sistema 90-ti, Preševo postaje politički centar za Albance u Srbiji, dok se osnivanjem Nacionalnog Saveta Albanaca, stvara se mogućnost da Preševo bude i Administrativni centar, kao sedište administracije i uprave Nacionalnog Saveta.


Piše: Mr. Nehat Hyseni

Preševo kao naselje je veoma starog datuma. Najstariji tragovi materijalne kulture datiraju još od perioda starog neolita, što potvrdjuju i nalazišta na Trnavskoj reci, koja predstavljaju „najstarije predistorijsko naselje pronadjeno do danas na teritoriji opštine Preševo“ (Xhemaledin Salihu, Kultura Shqiptare në Preshevë 1945-1995), Preshevë, 1999.).
Od materijalnih nalazišta koji to dokazuju jesu nalazišta u Buštranje, Orahovici (Kacipup VII vek pre naše ere), Aligerce, i drugim selima, a u prvom redu zidine Kaljaje koja se nalazi na podnožju brda. Iz ostataka tih zidina se jasno vidi da se temelj sastoji od dva sloja: prvi sloj predstavlja ostatke iz rimskog perioda, dok drugi sloj predstavlja ostatke ranog srednjeg veka.

Medjutim, od pisanih dokumenata u kojima se spominje Preševo kao naselje jeste iz 1381 godine na karti despotkinje Jevdokije i njenog sina Konstantina prilikom darovanja Oraovičke crkve Hilandaru.
Tokom istorije, Preševo je doživelo oscilacije po pitanju njenog značaja za celu regiju, pa i šire. Još u periodu pre nastupa Turske vladavine, Preševo je bilo sedište oblasti Moravice. Autori spominju da „Konstantin Filozof oznacuje Preševo kao grad ili sedište oblasti“ već 1402.godine,kao „deo baštine Uglješe Mrnjavčevića“ . Dok „ u srednjovekovno feudalno doba Preševo je bilo sedište zupe Moravice“(Mr. Tomislav i prof. Svetislav Petrović: Preševo, istorija i sudbina, drugo izdanje, Jagodina, 2009.,
str. 8).
Preševo je potpalo pod Tursku vlast 1445, po navodimo autora. Autori navode da „prema S.Rizaju Preševo je 1489.bilo sedište vilajeta i kroz ceo novi vek zadržao fizionomiju i funkciju varoškog naselja, lika kasabe ili palanke“ (Isto,str.8).
Dakle, svoju ulogu i funkciju sedišta oblasti, Preševo je zadržalo i za vreme Turske vladavine.
Na Berlinskom Kongresu održanom juna 1878.godine utvrdjuju se , dakle, nove granice, nakon dvogodišnjeg Srpsko-Turskog rata (1876-1878), kod Ristovca.
Ovo je vreme kada svo Albansko stanovništvo iz više od 700 sela u Srbiji iz područja Niškog Sandžaka: Toplica, Pirota, Leskovca, Vranja, se prebacuju na Kosovu i u Preševu i Bujanovcu, dok samo mali deo njih ostaje u Medvedji.
Period od 1878-1912.godine predstavlja period najvećeg prosperiteta Preševa kao sedišta Kaze, kao deo Prištinskog sandžaka, u okviru Kosovskog vilajeta.“Po prostranstvu svom, ova oblast spada u srednje Kaze u Kosovskom Vilajetu. U dužini, od zapada ka istoku, ona zahvata prostor od 60-70, a u širini svega 10-15 km. Administrativno, ova oblast pripada Prištinskom Sandžaku Kosovskog Vilajeta“ (Jovan Hadživasiljević: Južna stara Srbija, Knjiga II, Preševska oblast, str.55, Beograd, 1913.)
“Zato što su u Preševu, od vremena naseljenja ovuda živeli Arnauti, a u Biljači samo Turci (čitaci) i vlasti i gradjani Turci iz Vranja uvek su favorizirali Biljaču na štetu Preševa“ (J.H.Južna stara Srbija, Preševska oblast, str.142).Očigledno je da su postojale težnje da se relativizira uloga Preševa kao administrativnog centra. Dakle, period Preševa pod Turskom vlašću traje u periodu od1445-1912, tj.punih 467. godina,bezmalo pet vekova,odnosno pola milenijuma. I to vreme se u narodu naziva „Turskim vremenom“.Prema službenim podacima Kosovskog vilajeta, Preševska kaza je 1893. godine imala 41.985 stanovnika i 122. sela.
Administrativno-teritorijalna podela Srbije kakva je uspostavljena 1838. godine, ostaće na snazi, sa manjim izmenama do ustava iz 1888. godine, zadržao je raniju podelu zemljče na okruge, srezove i opštine, sa razlikom što je ustanovio samoupravu ovih administrativno-teritorijalnih jedinica u odredjenim granicama.
Samouprava okruga je bila delimična i ostvarena je u vidu Skupštine i odbora okruga.: u prosveti, privrednih, saobraćajnih, sanitetskih i finansijskih „interesa“. Dok je samouprava opština bila nešto šira, i to: Opštinski sud, Opštinski odbor i Opštinski zbor (skupština).

Period 1912-1947 Ovo je period posle pada turske vlasti, i to otporom albanskih snaga, koje su u to vreme za isti dan tj.16.avgust 1912.godine zauzeli Preševo, Kumanovo i Tetovo (vidi: Šukri Rahimi: Vilajeti i Kosovës), dok su Srpske vlasti smeštene sredinom oktobra 1912.godine u Preševu. To vreme se računa kao “vreme pod Srbijom”.
Zakonom od 24.avgusta 1913. godine južni „novooslobodjeni“ krajevi: Raška oblast, Kosovo i Makedonija su podeljeni na 11. okruga i 46. srezova.
Okruzi su bili: Bitoljski, Kavadarski, Kumanovski, Skopski, Tetovski, Štipski, Prizrenski, Prištinski, Novopopazarski, Pljevaljski.

Radi lakšeg praćenja administrativno-teritorijalnih i političkih podela, izneću odgovarajuće grafičke karte koje sam pripremio.


Izvor: Popis stanovništva Kraljevine Jugoslavije od 31. marta 1931. godine


Preševo u ovom periodu i dalje zadržava svoje mesto kao centar regiona kao srez, i u sebi ima 9 (devet), opština, i to: Biljaču, Bujanovac, Klenike, Žujince, Levosoje, Novo selo, Šajince, Klinovac i varoš Preševo, a posle 1930 se dodaje još jedna opština Žbevac (vidi Popis stanovništva od 31.01.1921, i od 1931.godine, Beograd), Srez Preševo pripada Vardarskoj banovini i Kumanovskom okrugu.
Vidovdanskim ustavom iz 1921. godine ostvaren je centralizam stvaranjem 33. oblasti kao administrativno-teritorijalnih jedinica, dok je Kralj Aleksandar Karadjordjević ustanovio 9 (devet) banovina i time sprovodio i ojačao još više svoj režim.
- Treći period 1947-1990godine, ovo je vreme premeštanja Preševske administracije pod Bujanovcem. To je vreme socijalizma i predstavlja vreme degradacije Preševa kao regionalnog centra.
Ustavom NR Srbije iz 1947. godine u područje Srbije su uključeni:
l.. Novopazarski okrug: srez Mitrovački, Novopazarski i Sjenički;
2. Prizrenski okrug: srezovi-Gorski, Djakovički, Metohijski, Podgorski, Podrimski i Šarplaninski;
3.Prištinski (kosovski) okrug, srezovi: Vučitrnski, Gnjilanski, Lapski, Prištinski i Ferizovački;
4. Iz Kumanovskog okruga u NR Srbiju je uključen srez Preševski. Dakle, Preševo se tada uključuje u NR Srbiju.
5. Iz Pljevaljskog okruga, srezovi: Novovaroški i Prijepoljski,
6. Iz Skopskog okruga, srez Kačanički.
Ostali srezovi pripojeni su Makedoniji i Crnoj Gori.
Zakonom o administrativnoj podeli NR Srbije od 18. aprila 1947. godine (Sl. Glasnik NRS, broj 17/1947), utvrdjeno je da su administrativno-teritorijalne jedinice: srezovi, gradovi, gradski reoni. Ovim zakonom su ukinuti okruzi kao administrativno-teritorijalne jedinice, te se time republički organi direktno povezuju sa srezovima.
Preševo, ovim zakonom prestaje biti srez, kao što je to bio slučaj u Kraljevini ŠS i u Kraljevini Jugoslavije. Time se ukida vekovna uloga Preševa kao regionalnog centra, koju je ono imalo još u vremenu pre Turaka, kao sedište Moravice, zatim kao Vilajeta u XV veku, Kaze i XIX veku.
Time se Preševa svrstava u Bujanovačkom srezu.
Zatim, ovim Zakonom je utvrdjeno da se opštini Preševo priključe sledeća sela Karadaka: Stanevce, Sefer, Caravajka, Pečeno, Depce, Madjere i Ranatovac, koje su ranije bile u sastavu opštine Gnjilane.


2. POLITIČKO- TERITORIJALNA PODELA
JUGOSLAVIJE

STANJE NA DAN 15.III.1948

________ SREZOVI
▬▬▬▬▬ REPUBLIKE



Izvor: Popis stanovništva FNRJ 15.marta 1948.godine


Srez Bujanovac je tada imao u svom sastavu sva naselja Preševa, te tadašnjom administrativno-teritorijalnom podelom Preševska teritorija je bila organizovana u 9 Mesnih narodnih odbora, i to:
Mesni narodni odbor Gospodjinci, sa sledećim naseljima: Bukovac, Gare, Gornja Šušaja, Gospodjinci, Ilince, Madjere i Ranatovce;
Žujince: Golemi Dol, Žujince, Reljan i Čukarka;
Miratovac: Miratovac i Cakanovac;
Preševo: Kurbalija, Norča, Oraovica, Preševo, Trnava i Trnavska reka;
Rajince: Berčevac, Gramada, Letovica i Rajince;
Svinjište: Ljanik, Svinjište, Sebrat i Uzovo;
Strezovce: Alidjerce, Slavujevac i Strezovce;
Ceravajka: Bujić, Depce, Pečeno, Sefer, Stanevce i Ceravajka;
Crnotince: Bukorevac, Donja Šušaja i Crnotince.
Naselja: Gramada, Sebrat i Uzovo su kasnije pripojene susednim opštinama.

Saveznim zakonom o Narodnim odborima od 1952. godine i Zakonom o administrativno-teritorijalnoj podeli NR Srbije (Sl.glasnik NRS, br.15/1952), teritorija Srbije podeljena je u opštine, srezove (12) i gradove (7), a narodne odbore odredjuje kao „lokalne organe i organe narodnog samoupravljanja“.


3. POLITIČKO- TERITORIJALNA PODELA
JUGOSLAVIJE

STANJE NA DAN 31.III.1953

________ SREZOVI
▬▬▬▬▬ REPUBLIKE 31.III.1958


Izvor: Popis stanovništva SFRJ iz 1961., Knjiga X, Stanovništvo
i domaćinstva u 1948, 1953. i 1961, Beograd 1965. godine


Zakonom o područjima opština i srezova u NR Srbiji iz 1959. godine (Sl.glasnik NRS, br. 51/1959) propisao je da u Srbiji ima 21 srez, dok su srezovi u „Autonomnoj Kosovsko-Metohijskoj oblasti“ ukinuti. Dakle, ovim zakonom je propisano da na Kosovu postoje samo opštine. te da one budu povezane direktno sa republičkim organima, bez posredovanja srezova. Time je Kosovu onemogućeno vodjenje bilo kakve regionalne ili autonomne politike i administrativne samostalnosti. To je vreme kada je akcija prikupljanja oružja koja je organizovana pod rukovodjenjem UDB-e i policije, bila u najvećem zamahu, koje je izazvalo i reku iseljavanja Albanaca u Turskoj i njihovo masovno izjašnjavanje za „turke“, da bi se, koliko toliko štitili od državnih i policijskih represalija.


4. POLITIČKO –TERITORIJALNA PODELA FNRJ
UPOREDNI PREGLED 1958 - 1953

———— STANJE 30 -VI- 1958
———— STANJE 30 -III- 1953


Izvor: Popis Stanovništva FNRJ od 31 marta 1953,
Knjiga XI, Beograd, 1960.godine


Napomena: Da bi se jasnije razlikovale administrativno-teritorijalne promene od 1958. u odnosu na 1953. godinu, ja sam staro stanje, tj. stanje od 1953. naznačio crvenom linijom.


5. POLITIČKO TERITORIJALNA PODELA
JUGOSLAVIJE

UPOREDNA KARTA SREZOVA U 1953 I 1948

————— SREZOVI
▬▬▬▬▬ REPUBLIKE }

▬▬▬▬▬ SREZOVI 15. III.1948



Izvor: Popis stanovništva SFRJ iz 1961., Knjiga X, Stanovništvo
i domaćinstva u 1948, 1953. i 1961, Beograd 1965. godine


Iz ove grafičke karte se vidi pročirivanje Bujanovačkog sreza (opštine Preševo) sa teritorijom od 6 (šest) sela,koje su ranije bile u sastavu opštine Gnjilane: Stanevce, Sefer, Caravajka, Pečeno, Madjere i Ranatovce.

Na osnovu Ustava FNRJ i Ustava NRS iz 1963. godine narodni odbori opština prerasli su u skupštine opština (Sl.gl. NRS, br. 14/1963).


6. POLITIČKO- TERITORIJALNA PODELA
JUGOSLAVIJE

STANJE NA DAN 31.III.1961

________ OPŠTINE
• • • • • • • • SREZOVI
▬▬▬▬▬ REPUBLIKE



Izvor: Popis stanovništva SFRJ iz 1961., Knjiga X, Stanovništvo
i domaćinstva u 1948, 1953. i 1961, Beograd 1965. godine


Dakle, sada se po prvi put nakon 1948. godine, Preševo pojavljuje kao posebna administrativno-teritorijalna jedinica-opština.


7. POLITIČKO TERITORIJALNA PODELA
JUGOSLAVIJE

UPOREDNA KARTA OPŠTINE U 1961. I SREZOVA U 1948

————— SREZOVI
▬▬▬▬▬ REPUBLIKE} 15.III.1948
▬▬▬▬▬ SREZOVI
__________OPŠTINE} 31.III.1961



Izvor: Popis stanovništva SFRJ iz 1961., Knjiga X, Stanovništvo
i domaćinstva u 1948, 1953. i 1961, Beograd 1965. godine



Ustavnim zakonom o ukidanju srezova u SRS iz 1966., srezovi su ukinuti dana 31. marta 1967. godine.
Ustavom SFRJ i Ustavom SRS od 1974. godine, opština postaje „osnovna samoupravna i društveno-politička zajednica“, sa veoma širokim delokrugom i ovlašćenjima, koje traje sve do 1990. godine, kada se ukidaju drastično ta ovlašćenja.
U periodu od 1990 godine Preševo postaje politički centar Albanaca Preševa, Bujanovca i Medvedja, i dobija naziv od strane medjunarodne zajednice “Preševska dolina”.


8. POLITIČKO -TERITORIJALNA PODELA
JUGOSLAVIJE

UPOREDNA KARTA OPŠTINE U 1961. I SREZOVA U 1953

————— SREZOVI
▬▬▬▬▬ REPUBLIKE} 31..III.1953

• • • • • • SREZOVI
__________ OPŠTINE} 31.III.1961



Izvor: Popis stanovništva SFRJ iz 1961., Knjiga X, Stanovništvo
i domaćinstva u 1948, 1953. i 1961, Beograd 1965. godine


Kao što se vidi iz iznetih grafičkih karti, administrativno-teritorijalne podele su bile veoma česte, i to kako u Kraljevini ŠS i Kraljevini Jugoslavije, tako i u socijalističkoj Jugoslaviji.Postojeći model administrativno-teritorijalne organizacije na Užoj teritoriji Republike Srbije od tada više nije promenjen.
Medjutim, na Kosovu su izvršene dalje administrativno-teritorijalne promene, i to u prvom redu povećavanjem broja srpskih opština. To povećavanje broja opština na Kosovu je naročito bilo na dnevnom redu 80-tih godina,tj. nakon demostracija Albanskih studenata 1981. godine, nakon čega je lansirana teza o ugroženosti Srba na Kosovu, navodnim njihovim iseljavanjem pod „pritiskom Albanskin nacionalista i iredentista“.
Taj proces formiranja novih (srpskih) opština na Kosovu traje i do danas, i to na osnovu obaveza koje proizilaze iz Ahtisarijevog plana.Cilj tih administrativno-teritorijalnih promena jeste obezbedjivanje širih prava i političke i administrativne samostalnosti Srba u Republici Kosovo.
Inače, lokalna samouprava je od izuzetnog značaja i ima ključnu ulogu u funkcionisanju savremenog društva. Pravo i obaveza gradjana je da budu uključeni u proces donošenja odluka koje se tiču njihovog življenja i to predstavlja jednu od osnova demokratskog uredjenja modernog društva.
Regionalni značaj Preševa kao administrativno-političkog centra regije se srozava u socijalističkoj Jugoslaviji. To se odražava i u permanentnom relativnom osiromašenju Preševa, da bi ono dostiglo nivo od sedam puta nižeg dohotka po glavi stanovnika (GDP) u odnosu na prosek Srbije. Posledice toga su veoma uočljive .
U kampanji protiv Ustava od 1974. godine koja je bila „vruća tema“ u Srbiji 90-tih godina, a koja je u prvom redu bila uperena na ukidanje autonomije Kosova, godine 1991. u okviru tadašnje ratno huškačke Miloševićeve političke kampanje „Oj Srbijo iz tri dela, ponovo ćeš biti cela“, ukinute su dotadašnje „medjuopštinske regionalne zajednice“(18) i uvedeni su okruzi (29). Time je Srbija centralizovana maksimalno, u cilju sužavanja samostalnosti tadašnje autonomije Kosova, kao i u opštini Preševo i Bujanovac, koje su naseljene većinskim Albanskim stanovništvom, te sa uvodjenjem višepartijskog sistema, politički su se bili osamostalili, te je trebalo „razvlastiti“ opštine.
Negativne posledice te centralizacije Srbije su bile uočljive i počele su uveliko da smetaju i samoj Srbiji, jer su Albanci na Kosovu već od 1990. bili izjavili svoju „gradjansku neposlušnost“ , te nisu priznavali oktroisanu vlast Srbije i nisu uopšte izašli na izbore. Dok su Albanci u Preševu, Bujanovcu i Medvedji učestvovali na tim izborima i osvojili lokalnu vlast u Preševu, u Bujanovcu zbog neadekvatnog rasporeda izbornih jedinica na štetu Albanaca, usvojili su manje od trećine mandata, a u Medvedji čak manje od četvrtine.

Iako je bilo pokušaja decentralizacije vlasti u Srbiji 1996. godine sa usvajanjem Prostornog plana, ipak, do 2000-te godine, nijedna vlast u Srbiji nije uspela da sprovede decentralizaciju, jer se tada pitanje decentralizacije i regionalizacije izjednačavala sa separatizmom. Tim pitanjem su se bavili autori: Zoran Vacić, Aleksandar Simić, Zoriza Radović i Boško Miljatović, u radu „regionalizacija Srbije“ (CLDS, Beograd, 2003.). Danas u Srbiji o pitanju teritorijalne regionalizacije političke partije imaju različita gledišta i stavove.
Dragan Dj. Obradović u svom radu „Model regionalizacije centralne Srbije“ koji je napisan 2007. godine, tvrdi da je regionalizam u zemljama zapadne Evrope intenzivno uveden od početka 70-tih godina, kada je regionalizovana Francuska, a 90-tih godina taj model dominira Evropom. Mnoge zemlje jugoistočne i istočne Evrope su prihvatile regionalizaciju, te ubrzano rade na promeni teritorijalne administracije u skladu sa evropskim standardima. Većina od tih zemalja sprovodi teritorijalnu regionalizaciju u nadi da će time brže razviti nerazvijene teritorije s osloncem na evropsku pomoć.
Dakle, hteli mi to priznati ili ne, ipak, teritorijalna regionalizacija Srbije je neizbežna neminovnost. Stoga, uvaženi Srpski pisac i političar, Dobrica Ćosić tvrdi: „Treba se što pre osloboditi Kosova i spasiti Srbiju“(Dobrica Ćosić, Kosovo, Novosti, Beograd, 2004. str. 181).
Ovih dana, tj. 1. marta se navršavaju 18. godina od održavanja Referenduma o „Političkoj i teritorijalnoj Autonomiji, sa pravom priključenja Kosovu“, te se u šali kaže da sada Referendum postaje „punopletan“, te da je krajnje vreme da se realizuje narodna volja izražena u njemu. Medjutim, što se tiče drugog dela referendumskog pitanja o priključenju Kosova, još za vreme priprema za održavanje Referenduma je zauzet stav da će se to pitanje pokrenuti samo nakon eventualnih promena postojećih granica, te i da taj čin će se ostvariti uz saglasnost medjunarodne zajednice i demokratskim sredstvima.
Medjutim, za ostvarenje političkih ciljeva Albanaca u Srbiji utvrdjenih na Referendumu, možda je najbolja prilika njihovo angažovanje za stvaranje uslova za formiranje Nacionalnog Saveta Albanaca u Srbiji. Zakonom o Nacionalnim manjinama (Službeni Glasnik Republike Srbije br.72/2009) utvrdjena su široka p[rava Nacionalnih Saveta, kojima se može ostvariti njihova (kulturna) Autonomija, čija je nadležnost da: predstavljaju nacionalnu manjinu u oblasti obrazovanja, kulture, informisanja na njihovom maternjem jeziku, o pravu službenme upotrebe svog jezikla i pisma, zatim učestvuju u procesu odlučivanja o nacionalnoj zastavi manjina, kao i o drugim značajnim pitanjima.
Zakonom su utvrdjena prava Nacionalnog saveta za osnivanje obrazovnih, kulturnih, informativnih institucija, kao i pravo na osnivanje privrednih subjekata i organizacija iz pomenutih oblasti. Dakjle, Zakonom su predvidjena veoma široka ovlaš\ćčnja Nacionalnog Saveta., da može i da otudjuje pokretnu i nepokretnu imovinu čl.5) i sl.
Stoga, možemo zaključiti da je sada prilika da se veliki deo težnji i narodne volje izražene na Referendumu iz 1992. godine bude realizovan putem osnivanja Nacionalnog Saveta Albanaca u Srbiji.
Zbog toga je potrebno veliko angažovanje i trud oko prikupljanja nephodnih potpisa potrebnih za njegovo osnivanje neposrednim glasanjem.
Sa osnivanjem Nacionalnog Saveta Albanaca omogućuje se unapredjenje njihovih nacionalnih prava, te se Preševo, koje nakon uvodjenja višepartijskog sistema 90-tih postaje politički centar za Albance, ali sa suženim pravima i ovlašćenjima i skučenim budžetom nisu mogli da ostvaruju očekivanja Albanaca na ovom području.
Stoga, sa osnivanjem Nacionalnog Saveta Albanaca, Preševo postaje i Administrativni centar, tj. kao sedište uprave Saveta. Savet, ima poseban budžet koji se finansira iz Republičkog budžeta, ali ima pravo na donacije i druge oblike finansiranja njegovih aktivnosti.
Nacionalni savet može podneti Narodnoj skupštini, Vladi i drugim državnim organima predloge, inicijative i mišljenja o pitanjima iz svoje nadležnosti, te o mnogim pitanjima u vezi s tim, Zakon utvrdjuje obavezu o pribavljenju mišljenja Nacionalnog saveta o svim pitanjima značajnim za odgovarajuću nacionalnu manjinu, te i podneti inicijativu Vladi za ukidanje propisa državnih organa koji se odnose na njih.

Preševo, 25. februara 2010. godine

Srpski intelektualci i političari o iseljavanju Albanaca u Turskoj



«Kada je buna izbila, vlada je preko zastupnika ministra spoljašnih dela izjavila da će Arbanasi biti «primerno kažnjeni», buržoaska štampa je tražila istrebljenje bez milosti, a vojska je izvršavala. Arbanaška sela, iz kojih su muški blagovremeno izbegli, behu pretvorena u zgarišta. To behu u isto vreme varvarski krematorijumi u kojima je sagorelo stotinama živih žena i dece. I dokle su ustanici zarobljene srpske oficire i vojnike razoružavali i puštali, dotle srpska soldateska nije štedela ni njihovu decu, žene i bolesne».( Dimitrije Tucović: Srbija i Arbanija, Izabrani spisi, kjnjiga II, Prosveta, Beograd, 1950. godine, str. 126 ).



Piše: Mr. Nehat Hyseni



Period od 1912.godine označava preokret ne samo smene Turske, sa Srpskim vlastima, već je to period otkada počinje dobro isplanirana i sistematska politika prinudnog iseljavanja Albanaca, smišlajući pri tom, perfidne i neprimerene metode pritiska na Albansko stanovništvo. Na tu misiju je bila uključena na ispomoć vlastima i srpska inteligencija i nauka.Tako su poznati srpski političari i intelektualci koji su uradili „projekte“ i „memorandume“ o iseljvanju Albanaca u Turskoj, koji su trebali da posluže kao program vlade. Ja ću spomenuti samo neke od njih, i to:

Ilija Garašanin (1812 – 1874) srpski političar i državnik koji na poziv kneza Miloša 1861. godine postaje Predsednik Ministarskog saveta i ministar spoljnih poslova. On je autor čuvene Načertanije koje je objavljeno 1844.godine i smatra se ncrtom za stvaranje Velike Srbije. On je predložio proširivanje Srbije na jugu, potiskivanjem Albanaca iz tog područja uz razne državne i plicijske mere pritisaka nad njima.

Ugledni srpski naučnik Jovan Cvijić ( 1865-1927), branio je pravo Srbije na Severnu Albaniju, uprkos činjenici što tamo nije bilo Srba uopšte. Njegova uloga je naročito značajna bila na mirovnoj Versajskoj Konferenciji (1818-1919), u svojstvu šefa srpske delegacije i rukovodioca etnografsko-istorijske sekcije, gde je on imao za zadatak «procenu situacije sa terena» za „utvdjivanje granica izmedju država i etničkih zajednica» (Akademik Hivzi Islami: Spastrimet etnike, Dukagjini, Prishtinë, 2003, str. 22).

Poznati su njegovi antialbanski i šovinistički stavovi prema svim neslavenskim narodima. Njegovi stavovi «o životnom prostoru» Srba , su veoma identični sa nacističkim geopolitičkim stavovima i ciljevima izmedju Prvog i drugog svetskog rata.

On je Crnogorce smatrao «Srpskim plemenom», dok je Albancima osporavao njihov nacionalni identitet, te smatrao ih je nesposobnima za samostalan državni život i narodnu kulturu uopšte, osporavajući im pri tom istorijsku tradiciju i nacionalnu svest, (Isto,str.23). On je podržao Garašaninovu ideju za izlazak Srbije na Jadransko more ( o tome šire, vidi: J.Cvijić: «Izlazak Srbije na Jadransko more»,Glasnik Srpskog geografskog društva, god.1., br. 2, Beograd,1912.)

Cvijić je dalje sanjao o povezivanju Srbije sa Albanijom i obezbedjivanjem izlaska na Jadransko more putem (plovidbom) Moravske i Vardarske kotline, prešavši preko relievskih prepreka kod Preševa i Kumanova.

Njegova glavna nenaučna, te i tendenciozna teza jeste da su Albanci poreklom iz severne Albanije, te da su oni navodno došli posle «Srpske seobe» nakon Austrijsko –Turskog rata od 1689-1690, i od 1737-1739. godine, prilkom čega je na ovim prostorima stvoren demografskki vakuum koji su,navodno,dopunili Albanci koji su pri tom, navodno «poislamizirali» i «Albanizirali» masovno Srbe. Ova njegova teza je naišla na plodno tlo nakon osamdesetih godina XX veka u nacionalističkim i antialbanskim krugovima u Srbiji.

Koliko ja znam, Srpska nauka i intelektualci nikada nisu se distancirali od njihovih pogleda, iako su zagovarali istrebljivanje čitave Albanske populacije sa ovih prostora.

Naime, poznate su mere koje je, recimo, Vasa Čubrilović predložio Stojadinovićevoj vladi da se upotrebe u postizanju tog cilja. Stoga ćemo pristupiti analizi ovih memoranduma, jer su veoma intersantni i o shvatanju stava Srpske nauke i inteligencije, a i srpskih vlasti prema Albancima uopšte, pa i prema Preševskim Albancima.

Vasa Čubrilović (1897-1990.) Srpski akademik i političar napisao je poznati memorandum o iseljavanju Albanaca pod nazivom „Isterivanje Arnauta“ 1937.godine. On je napisan za Stojadinovićevu vladu, te predlaže načine za rešavanje „Albanskog problema“ totalnim etničkim čišćenjem Kosova i delova Južne Srbije od Albanaca. Čubrilović smatra da je „imperativna dužnost“ države da ne dopusti da se strateško zemljište drži u rukama „nama neprijateljskog i stranog elementa“. On kritikuje dotadašnju neefikasnu kolonizaciju Kosova i traži efikasnije metode etničkog čišćenja putem fizičkog gonjenjna Albanaca. Umesto „evropskih“, on predlaže „balkanske“metode za rešavanje ovog pitanja: „raseljavanjem Arnauta u masi“, i to sledećim sredstvima:



1)„Psihozama“, putem „agitatora“ za propadandu medju Albancima za iseljavanje, da propagiraju da u Turskoj teče „med i mleko“, zatim pridobijanjem hodža i prvih ljudi od uticaja, i to po svaku cenu: ili milom (novcem), ili silom (pretnjama).

2) Drugo sredstvo je putem državnog aparata, da bi se korišćenjem zakona do krajnosti što više zagorčio život Albancima. Čubrilović predlaže tadašnjoj jugoslovenskoj vladi sledeće mere: “ globe, hapšenja, nemilosrdno primenjivanje svih policijskih propisa, kažnjavanja šverca, seče šuma, puštanje pasa, gonjenje na kuluk i sl.“, kao i sva „ona druga sredstva koja je u stanju da iznadje jedna praktična policija“;

3) Zatim on predlaže privredne mere pritiska: nemilosrdno uterivanje poreza i svih javnih i privatnih dugova, ne priznavanje starih tapija, obustavljanje rada na kadastru, oduzimanje državnih ispaša, opštinskih ispaša, ukidanje koncesija, poslovnih dozvola za kafane, trgovine, zanate, isterivanje iz državne službe i sl.

4) Sanitetske mere: rušenje zidova i velikih plotova oko kuća, veterinarskim merama ometati izvodjenje stoke na pijacu;

5) Pritisak na veru: šikanama sveštenstva, krčenjem groblja, zabranom mnogoženstva i pritiskom terati i žensku decu da pohadjaju školu;

6) Zatim on predlaze „privatnu inicijativu“: da se kolonistima podeli oružje i da se na područjima naseljenim Albancima započne „četnička akcija“.

7) Tajno paljenje arnautskih četvrti po gradovima, koje je , kako on to kaže, Srbija uspešno i praktično upotrebila posle 1878.godine.



Čubrilovićev memorandum je sprečio da u celosti sprovodi Stojadinovićeva vlada, Drugi svetski rat koji je započeo 1941.godine u Jugoslaviji. Medjutim, Cubrilović je isti program, samo sa malim izmenama u terminologiji, predložio i novim komunističkim vlastima 1944.godine. Uprkos tome on je primljen u KPJ, i sve mu je „oprošćeno“, i izgleda, „zaboravljeno“.

Jugoslovenska javnost je za ovaj dokumenat prvi put doznala u januaru 1988.godine, kada je bio objavljen u Beogradskom listu „Borba“, a nešto kasnije i u Zagrebačkom „Startu“.

Tako je izazvan skandal i za reputaciju srpskog književnika i nobelovca Ive Andrića (1892-1975), koji je bio ambasador Kraljevine Jugoslavije u nacističkoj Nemačkoj. On je 30. januara.1939.godine, na predlog tadašnjeg Predsednika vlade Milana Stojadinovića, izradio Projekat podele Albanije izmedju Jugoslavije i Italije, prema kojem bi Srbija dobila Severnu Albaniju i luku Drač. Ovaj dokumenat je sačinjen kao službeni „podsetnik“ za internu upotrebu tadašnjeg Ministarstva inostranih poslova.“Podelom Albanije nestalo bi privlačnog centra za arbanašku manjinu na Kosovu, koja bi se, u novoj situaciji, lakše asimilovala. Mi bi eventualno dobili 200.000 do 300.000 Arbanasa, ali su oni većinom katolici...Pitanje iseljavanja Arbanasa muslimana u Tursku takodje bi se izvelo pod novim okolnostima, jer ne bi bilo nikakve jače akcije da to sprečava“, tvrdi Ivo Andrić.

Ivan Vukotić, inače visoki činovnik u Ministarstvu inostranih poslova, gotovo u isto vreme sa Andrićem, 3.februara.1939.godine, pojavljuje se sa svojim projektom, prema kojem bi Jugoslavija sa Italijom trebala da podeli Albaniju po liniji: Struga-Libražd-Elbasan-Drač, čime bi Srbija dobila preko 300 km.Albanske jadranske obale.

Dimitrije Tucović (1881-1914) je jedan od retkih Srpskih intelektualaca koji je bio protiv balkanskog saveza od 1912. godine, kojeg je smatrao «antiturskim aktom, proratni, zaključen uz intervenciju carističke Rusije. Poznat je njegov principijelan i humanistički stav prema Makedonskom i Albanskom pitanju. Suština Makedonskog pitanja po njemu se sastojala od višestruke štetnosti bugarsko-srpske konkurencije oko Makedonije. U svojoj čuvenoj knjizi «Srbija i Arbanija» on je prikazao život Albanaca i «oštro je napao zavojevačku politiku Srbije i njene težnje za izlaskom na Jadransko more preko Albanije» (D. Janković i M.Mirković: Državno-pravna istorija Jugoslavije, Naučna knjiga-Beograd,1982.str.188).

Tucović je tada tvrdio da Albanski narod ima pravo, kao i svaki drugi narod, na samostalni nacionalni razvitak.On je smatrao da borba koju su tada Albanci vodili «prirodna je, neizbežna politička borba za jedan drukčiji politički život nego što ga je imao pod Turskom i drukčiji nego što mu ga nameću njegovi svirepi susedi, Srbija, Grčka i Crna Gora. Slobodan srpski narod treba tu borbu da ceni i poštuje koliko radi slobode Arbanasa, toliko i svoje, i da svakoj vladi odreče sva sredstva za zavojevačku politiku». On je sa svojom Socijaldemokratskom strankom na Narodnoj Skuštini tada glasao protiv ratnog kredita za pripremanje Srpske vojske za balkanske ratove. Tucović je poginuo kao srpski vojnik u Prvom svetskom ratu 1915. godine, tj. godinu dana posle objaljivanja njegove knjige.

Ova Tucovićeva knjiga je bila potisnuta i potpuno prećutkivana za vreme Kraljevine ŠS i Kraljevine Jugoslavije. Nakon Drugog svetskog rata dolazi do afirmacije te knjige putem velikog broja njegovog reizdanja. Mi smo na Fakultetu Političkih Nauka «Veljko Vlahović» u Sarajevu imali ovu knjigu kao obaveznu naučnu literaturu.

On u ovoj knjizi ocenjuje da «Srbija nije ušla u Arbaniju kao brat nego kao osvajač», te da je njenom rdjavom politikom koja nije računala uopšte sa ljudima, izgubila svaki dodir sa predstavnicima Albanskog naroda. Sa takvom politikom, tvrdi dalje Tucović, Srbija je Albanski narod tada odgurnula u mržnju prema svemu što je srpsko (D.Tucović, Srbija i Arbanija – Izabrani spisi, knjiga II,str. 131, Prosveta, Beograd 1950.)

Zatim, on tvrdi da je srpska vlada oglasila Albansko stanovništvo «kao ljudski odrod prema kome vredi samo uotreba grube sile» ( Isto, str.123). Tucović nas podseća da «osvetničko paljenje sela i masakriranje arbanaškog stanovništva» (Isto, str. 120) nije nikakva naknada za tadašnje uzaludne gubitke srpske vojske prolazom preko Albanije, kada je ista pretrpela svojevrsnu golgotu.

U stvaranju antialbanskog raspoloženja posebnu ulogu, prema Tucoviću je u to vreme imala šovinistička srpska štampa koja je neprestano izazivala kod srpskog naroda mržnju prema « divljim Arnautima», prikrivajući pri tom, divljaštva koja je srpska vojska prema njima počinila» (Isto, str. 58-59). On zaključuje da «Srpskim političarima nije ni palo na pamet da misle koliko bi žrtava moglo biti uštedjeno vodjenjem računa o držanju vojske prema pokorenom stanovništvu» (Isto, str. 124).

«Kada je buna izbila, vlada je preko zastupnika ministra spoljašnih dela izjavila da će Arbanasi biti «primerno kažnjeni», buržoaska štampa je tražila istrebljenje bez milosti, a vojska je izvršavala. Arbanaška sela, iz kojih su muški blagovremeno izbegli, behu pretvorena u zgarišta. To behu u isto vreme varvarski krematorijumi u kojima je sagorelo stotinama živih žena i dece. I dokle su ustanici zarobljene srpske oficire i vojnike razoružavali i puštali, dotle srpska soldateska nije štedela ni njihovu decu, žene i bolesne» (Isto, str. 126).

Tucović dalje opisuje svirepo odnošenje srpske vojske u svojim pohodima 1912. godine na predelima koje je već bila napustila Turska vojska, a koja su bila naseljena Albanskim stanovništvom, te on tvrdi da nakon pokolja Albanskog stanovništva u tim oblastima «izvršen pokušaj ubistva s predumišljajem nad celom jednom nacijom», te smatra da je to «zločinačko delo» koje se «mora ispaštati» i odlučno se protivio tadašnjoj teritorijalnoj ekspanziji Srbije tokom balkanskih ratova iz kojih je Srbija izašla, kao što smo već rekli, sa povećanjem od oko 82% njene teritorije i sa 55% stanovništva više. Tucović se tada posebno protivio «oslobadjanju» Kosova, koje je nazivao «imperijalnim osvajanjem».

Milovan Djilas je u predgovoru izdanja ove knjige od 1946. godine, Kultura Beograd-Zagreb, istakao ovu knjigu kao dokaz da je «Srbija uvek imala ljude i pokrete koji su znali da brane i odbrane njenu čast i njene stvarne interese od nazadnih vladajućih krugova», te on naziva ovu knjigu „istorijskim svedočanstvom od neprocenjive vrednosti koje potvrdjuje da savest srpskog naroda nije umrla čak ni kada su svi vladajući slojevi odobravali zavojevačku politiku Pašićeve vlade i trovali narod šovinizmom i mržnjom prema Albancima“ (Isto).

Knjiga «Srbija i Arbanija» se u Srpskoj istoriografiji nakon Drugog svetskog rata uglavnom uzimala kao ispravna analiza tadašnje srpske politike i uopšte o ponašanju srpske vojske krajem 1912. godine, za vreme balkanskih ratova. Ona se uzimala kao primer dalekovidog političkog mišljenja o Albanskom pitanju (vidi: Dimitrije Bogdanović, Knjiga o Kosovu).

Stavovi oko ove knjige se menjaju nakon 80'tih godina, te nisam primetio neko novije izdanje te knjige u Srbiji, iako pratim sa velikim interesovanjem sva izdanja iz oblasti društvenih nauka mojim veoma čestim odlascima u Beograd.  



Dakle, period od 1912.godine označava preokret ne samo smene turske, sa srpskim vlastima, već je to period otkada počinje dobro isplanirana i sistematska politika pritisaka na Albance za njihovo iseljavanje u Turskoj. Za razliku od srpskih naučnika , pisaca, intelektualaca i državnika, koji su imali antialbanski stav, čak predložeći vladi mere fizičke likvidacije i istrebljenja ove nacije, razlikovli su se i mnogi drugi pisci i naučnici, koji su se protivili tome, pored Dimitrije Tucovića i Jovan Hadživasiljević (Arbanaška liga, Beograd, 1909), Dimitrije Bogdanović (Knjiga o Kosovu) i drugi. Politici etničkog čišćenja u Srbiji su se suprotstavili čak i neki visoki oficiri tadašnje srpske vojske, kao napr. General Jovan Belimarković, komandant Šumadijskog kora, koji je tvrdio da su Albanci „dobri i radni ljudi“, te je izjavio da im je dao reč da ih vlasti neće dirati i po ceni da da ostavku. Njega su podržali i drugi komandanti. Medjutim, ipak, oni koji su štitili Albance i borili se protiv njihovog prisilnog iseljavanja, bili su, nažalost, u ogromnoj i neuporedivoj manjini.

Što se tiče prisilnog iseljavanja Albanaca u Turskoj, interesantno je mišljenje prof. Svetislava Petrovića, autora drugog dela knjige „Preševo, istorija i sudbina“, Jagodina 2009., iznetog na (njegovo) Reagovanje od 4.januara 2010.gde on tvrdi: „Niko nikada nije terao Albance u Tursku, koliko me drže moja sećanja, već su tamo išli tražeći bolji i bogatiji život“!

Na kraju koristim priliku da se izvinim autorima što sam (nenamerno) pogrešio ime njihove majke, nadajući se pri tom da ovo, ipak, nije veća, u odnosu na njihovu grešku oko nacionalne pripadnosti cele moje (Golomehske) mahale, kao i oko prezimena moje porodice.

Takodje, hoću da izrazim moje razumevanje za njihovu potrebu da „žestoko napadaju“ da bi branili ono što, priznaćete, ipak, odbraniti se ne može, tj. njihova „radovanja“ i „zabavljanja“ nad stradanjima njihovih nedužnih sugradjana (Albanaca) u toku Drugog svetskog rata, kao i njihovo oslovljavanje pogrdnim nazivom.



Preševo, 18. februara 2010. godine

Monday, May 28, 2018

Iftaret politike dhe keqpërdorimi i fesë janë në kundërshtim të plotë me parimet islame dhe me interesat kombëtare të shqiptarve!

IMG_2098.jpeg

Shkruan: Nehat Hyseni 


Ngatërrimi i fesë me politikën dhe keqpërdorimi i besimit sublim në Zot dhe në jetën e amshueshme, paraqet veprimin më makabër, të kobshëm e kriminal. 

Loja me ndjenjat fetare të besimtarëve dhe keqpërdorimi i tyre për qëllime politike meskine, gjatë Muajit të Shenjtë të Ramazanit është duke ndodhur me disa organizime të iftarëve politikë në Luginë të Preshevës, nën patronatin e kryetarit aktual të Komunës së Preshevës dhe partisë së tij xhihadiste, APN-së.

Fillimisht, më 21 maj 2018 u organizua iftari politik i parë, për 2000 (dy mijë) persona, në stadiumin e qytetit në Preshevë, nga Shoqata e Turqëve të Ballkanit (Türk Rumeli Vakfi) e Komunës së Bajrapashës nga Stambolli, me mbështetjen e Shqiprim Arifit, si kryetar i Komunës së Preshevës.

Pas iftarit ata shfaqën një program muzikor, me këngë e valle turke, si dhe me nja katër-pesë valle tipike serbe dhe me “Kazaçokun” rus.

 Por, për befasinë tonë, pa asnjë këngë apo valle shqipe , siç thonë preshevarët, “as për adet”!

Natyrisht se kjo gjë i dëshproi dhe zhgënjeu, por dhe i mllefosi shumicën e pjesëmarrësve në këtë iftar, të organizuar nga “vëllezërit” turqë dhe të mbështetur nga kreu i Komunës së Preshevës.

Por, si duket, ky veprim makabër nuk i mjaftoi atij dhe organizoi një iftar tjetër, kësaj radhe të partisë së tij politike APN, ku u paraqit ai vet me një fjalim primitiv, denigrues e brutal politik, që nuk është parë e dëgjuar madje as gjatë fushatave politike më të egra parazgjedhore!

Iftari politik i 27 majit 2018 në Bujanoc ia hoqi maskën islamit politik, që Serbia e ka instaluar me “njeriun e mirë” të saj, Shqiprim Arifin, fillimisht në Preshevë dhe më arrogancë e agresivitet pretendon ta instaloj edhe në Bujanoc e Medvegjë.

Motoja sekrete e tij është:

“Hem në Xhenet, 

Hem me Hyqymet” (Serbinë),

dmth me politizim të fesë dhe me shkombëtarizim të shqiptarve, sipas Ligjit të Car Dushanit (1355), dmth që përkatësia shtetërore të paraqes edhe identitetin kombëtar të shqiptarve të Luginës.

Natyrisht, i gjithë ky projekt i Serbisë është përgatitur gjatë kohë në “kuzhinat” arabe në Gjermani, ku Shqiprim Arifi është përgatitur, trajnuar e “shkolluar” dhe me “organizatat humanitare” të financuara nga burime enigmatike, është katapultuar në Preshevë.

Nuk është e largët koha kur do të hidhen bomba në xhamitë tona, nga ekstremistët e xhihadistët që e politizuan skajshmërisht fenë, duke e ndarë e përçarë në katër Bashkësi Islame të Luginës së Preshevës, për qëllime të tyre meskine, ashtu siç po ndodhë në botën arabe për çdo ditë, në Siri, Afganistan, Egjipt, etj., duke shkaktuar viktima të pafund.

Kështu e ka Islami politik, të cilin na e solli si “bombë të kurdisur” Shqiprimi, me misionin e tij të mbështetur e të financuar nga Serbia dhe nga dreqi e i biri, i cili besimin në Zot e ka shndërruar në luftë ideologjike e politike për pushtet, që realisht paraqet veprim kriminal antiislamik, antinjerëzor dhe thellësisht antishqiptar!

Friday, May 25, 2018

Shoqata e turqëve të Ballkanit (Rumeli Türkler Vakfi) e Komunës së Bajrampashës nga Stambolli organizoi iftar për ne “turqit” e Preshevës!

Pra, për ne si turqë e jo si myslimanë shqiptarë.

Çfarë krimi e ironie tragjike?!

Vallë, a nuk qenkemi të pranuar ne shqiptarët myslimanë tek Zoti, e na u dashka konvertimi në turqë, si kusht që të na pranoj Zoti?!

A do të pasoj mbyllja e shkollave Shqipe me propozimin ( urdhërin) e Erdoganit, ashtu si u urdhërua nga ai mbyllja e kolexheve në Kosovë, Shqipëri e Maqedoni, si dikur që nuk lejoheshin shkollat shqipe në Perandorinë Osmane?

Thursday, May 24, 2018

Boshnjakizimi, islamizimi dhe serbo-rusizimi i Luginës së Preshevës

Shkruan: Nehat Hyseni 

Lugina e Preshevës gjatë dy-tre viteve të fundit është bërë arenë e vërtetë e garave të sponzoruara, të mirëkontrolluara e të dirigjuara nga kreu qeveritar e shtetëror i Serbisë dhe të suportuara nga Agjencia e spiunazhit rus në Nish, për boshnjakizimin, islamizimin dhe serbo-rusizimin e kësaj treve të banuar me shqiptarë.
Praktikisht, në planin kulturor, komuna e Preshevës është shndërruar në koloni të Sanxhakut dhe Novi Pazarit, me hapjen e pafund të fakulteteve të shumta të tyre, në gjuhën boshnjake apo serbe, me cilësi e kapacitete skajshmërisht të dyshimta, që marrin para të majme nga studentat shqiptarë, të cilëve si kundërshpërblim u jepen diploma, të cilat Serbia ua pranon dhe ata mund të punësohen pa kurrëfarë problemi kudo në Luginë të Preshevës dhe në Serbi.
Ky ekspanzion i boshnjakizimit universitar të Luginës, me djallëzi dashakeqe, thellësisht antishqiptare, në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë, paraqitet si zëvendësim apo barrierë e punësimit të kuadrove të diplomuara shqiptare në universitet e Kosovës, nostrifikimi i diplomave dhe njohja e tyre zyrtare nga Qeveria e Serbisë, përkundër narrëveshjes eksplicite midis Kosovës e Serbisë në Bruksel, akoma nuk është duke ndodhur.
Kështu, studentave shqiptarë që kanë diplomuar në universitet kosovare u imponohet dilema që të shpërngulen nga Lugina e Preshevës, duke iu bashkëngjitur ekzodit masiv të braktisjes së trojeve të tyre stërgjyshore dhe detyrohen që fatin e tyre ta kërkojnë në Republikën e Kosovës, ose të punojnë si kamarierë apo ndonjë punë tjetër jashtë profesionit për të cilin janë shkolluar dhe t’i kyçen armatës së të rinjëve tanë në kurset e panumërta të mësimit të gjuhës gjermane ose të anglishtes dhe t’ia mësyejnë Gjermanisë, Zvicrës, Austrisë dhe vendeve të tjera europerëndimore, për të siguruar kafshatën e gojës dhe për të formuar familjet e tyre në gurbet.
Pra, ky është fati dhe perspektiva e zymtë e të rejave dhe të rinjëve të shkolluar e të diplomuar preshevarë.
Ndërkaq, jeta kulturore e shoqërore është e paralizuar plotësisht. 
Duke e shfrytëzuar përkatësinë islame të popullatës shqiptare të Luginës së Preshevës, Sanxhaku më Novi Pazarin paraqitet në rolin paternalist, siç deklaroi “solemnisht” gjatë promovimit të para disa ditë es gjatë ceremonialit të mbajtur në Shtëpinë e Kulturës në Preshevë, me përplotë mburrje e pompozitet myftiu Dudiq nga Novi Pazari, se misioni dhe objektivi i tyre është islamizimi i Luginës së Preshevës. Njëkohësisht, ai paralajmëroi edhe hapjen e Fakultetit të studimeve islame në tetor të këtij viti në Preshevë, si degë e Fakultetit të Studimeve Islame nga Novi Pazari.
Por, kulmi i kësaj katrahure antishqiptare u arritë sidomos gjatë iftarit të organizuar të hënën, më 21 maj 2018, nga komuna e Bajrampashës nga Stambolli, ku u shfaqë edhe një program me këngë e valle turke, të dervishëve, si dhe nja katër-pesë valle që ishin tipike serbe, që gjatë kohë i kemi shikuar e parë gjatë periudhës së “vëllazërim-bashkimit” komunist gjatë shfaqjeve që organizoheshin asokohe.
 Por, si “qershi mbi tortë na erdhi vallja e popullarizuar ruse “Kazaçok”, mbase sikur që është vallja “Shota” për ne.
Kështu u plotësua tablloja e plotë “vëllazërore” turko -serbo-ruse, por pa asnjë këngë të vetme shqipe e “vëllezërve” tanë myslimanë të Komunës së Bajrampashës nga Turqia!
Ky iftar, i mbështetur nga kreu i pushtetit lokal të Komunës së Preshevës, nuk kishte asnjë shenjë shqiptar, përveç atyre turqë, serbë e rus.
Paradoksalisht, ata vazhdimisht thirreshin në njëfarë “vëllazërie myslimane”, sidomos në fjalimin e rastit të zëvendëskryetarit të Komunës së Bajrampashës. 
Pra, vëllazëri me “vëllezërit myslimanë” (e jo shqiptarë) nga Lugina e Preshevës, por me muzikë turke, serbe e ruse, por je dhe shqiptare!
Pra, ky ishte iftari për reth 2000 preshevarë që u organizua në stadiumin e qytetit në komunën e Preshevës, më 21 maj 2018, i cili na rikujtoi në mënyrën më makabre “vëllazërinë” pesëshekullore të neve nën Perandorinë osmane, duke na mohuar të drejtën për shkolla në gjuhën shqipe, si dhe njohjen e kombit shqiptar dhe zyrtarizimit të shqipes në administratën shtetërore të asaj kohe.
Kurse serbët dhe të gjitha kombet tjera i gëzonin këto të drejta.
Ne shqiptarët ishim i vetmi komb në Ballkan që kishim pranuar jo vetëm fenë islame, por edhe veten e quajtëm “turqë elhamdurilah” dhe gjatë kohë nga “vëllazërit” turqë, që organizuan këtë iftar, na u mohua dhe vazhdon të na mohohet përkatësia jonë kombëtare, falë përkatësisë sonë islame. 
Realisht, ky ishte edhe fati jonë tragjik gjatë sundimit pesëshekullorë të Perandorisë Otomane, e cila na mohoi kombin dhe gjuhën dhe na asimiloi e largoi nga kultura e civilizimi perëndimor!
Mjerisht, emocionet e një pjese të shqiptarve të Luginës së Preshevës, Maqedonisë dhe Kosovës ndaj Presidentit aktual të Turqisë, Recep Tayip Erdogan, janë të mëdha, ashtu si edhe moskuptimi i deklaratës së tij se në Kosovë n

Monday, May 21, 2018

Kosova, ku kanë kryer krime të rënda, si dhe me refugjatë nga Afganistani, Siria, etj.

Pra, shqiptarve të Luginës së Preshevës po i kanoset rreziku real dhe shumë serioz për spastrim etnik, mbase i përmasave edhe më të mëdha se të shpërnguljeve dhe ekzodit masiv të vitit 1912 dhe pas luftërave ballkanike dhe atyre të vitit 1999. Kësaj radhe edhe me ndihmën e pushtetit lokal dhe pasivitetit tragjik të Republikës së Kosovës, të zhytur në krim e Korruption, si dhe Qeverisë së Shqipërisë të ngulfatur nga krimi e droga.

Poqese nuk këndellet dhe nuk ndryshojnë rethanat e politikbërjes në Kosovë e Shqipëri, Serbia do ta realizoj pretendimin e saj për ndarjen e Kosovës dhe do të realizoj gjithashtu edhe fatin tragjik të pozitës së shqiptarve në Luginë të Preshevës.